Późnym środowym popołudniem, w Sali Koncertowej Filharmonii Białostockiej przy ul. Podleśnej, został zainaugurowany Jubileuszowy, 45. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka 2026” w Białymstoku.

Jak co roku przyciągnął licznych miłośników muzyki cerkiewnej z całego świata i wielu znakomitych gości. Wśród nich – wojewodę podlaskiego Jacka Brzozowskiego.

Wydarzenie organizuje hajnowska Fundacja „Muzyka Cerkiewna”, która w tym roku obchodzi 30-lecie działalności. Na jej stoisku, zlokalizowanym przy wejściu do Sali Koncertowej, można było zdobyć wydawnictwa Fundacji, takie jak płyty kompaktowe, albumy i oczywiście świeżo przygotowaną „Gazetę Festiwalową”, a także program wydarzenia.

W te materiały zaopatrzyli się także Igor Łukaszuk – radny Sejmiku Województwa Podlaskiego oraz Rafał Rudnicki – wiceprezydent Białegostoku.

Miejsca w sali koncertowej powoli się zapełniały, a artyści szykowali się na rozpoczęcie koncertu. Inauguracja Festiwalu rozpoczęła się o godz. 18.30.

To już tradycja, że Festiwal otwiera pieśń „Gaude Mater Polonia”. W tym roku wykonuje ją Chór Politechniki Białostockiej, pod dyrekcją Natalii Falkowskiej. Publiczność tego utworu słucha na stojąco.

Następnie chórzyści wykonali pieśń „Wiecznaja pamiat” - to było symboliczne upamiętnienie wybitnych, a nieżyjących już osób związanych z Festiwalem, o czym przypomniała prowadząca koncert Ilona Karpiuk. Do „wielkich nieobecnych” w ostatnim czasie dołączyli m.in. prof. Włodzimierz Siedlik (wielokrotny Laureat MFMC) i prof. Stanisław Krawczyński (wieloletni Juror Festiwalu).

Po występie chóru akademickiego, na scenie pojawił się pomysłodawca i dyrektor Festiwalu – Mikołaj Buszko. Przypomniał krótko narodziny Festiwalu w 1982 roku i okoliczności, w jakich to wydarzenie ewoluowało. Powitał serdecznie wszystkich gości, zarówno duchownych, jak i świeckich, a w szczególności m.in.: Jacka Brzozowskiego – wojewodę podlaskiego, a także Artura Konopackiego – pełnomocnika wojewody; Igora Łukaszuka – radnego Sejmiku Województwa Podlaskiego; Rafała Rudnickiego – wiceprezydenta Białegostoku; Katarzynę Jamróz – przewodniczącą Rady Miasta Białegostoku oraz radnego – Marka Tyszkiewicza, a także byłego wieloletniego radengo Kazimierza Dudzińskiego; Dorotę Łapiak - dyrektor Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu i Anatola Wapa – dyrektora Centrum Kultury Białoruskiej; Marcina Tomkiela – redaktora naczelnego Polskiego Radia Białystok.

Powitani też zostali członkowie tegorocznego jury festiwalowego: ks. Jerzy Szurbak, prof. Powilas Gylys, Michał Łaszewicz, prof. dr hab. Wioletta Miłkowska, prof. Jewhen Sawczuk, Alicja Twardowska.

Po prezentacji składu jury głoś zabrali nasi znakomici goście. Najpierw na scenie pojawił Jacek Brzozowski, wojewoda podlaski. Jak mówił, Festiwal to wydarzenie szczególne. „Wydaje mi się, że jego jego siła tkwi w tym, że ten Festiwal łączy. Łączy sacrum i profanum, łączy modlitwę i sztukę na najwyższym światowym poziomie, ale to co najważniejsze – łączy nas, ludzi” - mówił wojewoda. Dziękował organizatorom Festiwalu za 45-letni wysiłek, a na ręce Mikołaja Buszki przekazał okazjonalny dyplom.

Po nim głos zabrał przedstawiciel samorządu Województwa Podlaskiego - radny Sejmiku Igor Łukaszuk. Odczytał okolicznościowy list od marszałka Łukasza Prokoryma, po czym zwrócił się do organizatorów i uczestników Festiwalu. Wyraził ogromne uznanie dla dorobku Fundacji „Muzyka Cerkiewna”. „Życzę wszystkim wykonawcom dobrych wykonań, jury – ogromnej satysfakcji z wykonywanej pracy, a nam wszystkim niewątpliwie wysokich lotów doznań artystycznych i duchowych” - powiedział.

Na scenę zaproszony został także wiceprezydent Białegostoku Rafał Rudnicki. Jak mówił, Festiwal to jedno z najważniejszych wydarzeń artystycznych nie tylko w regionie, ale też w Polsce. I dodał: „To wielka przyjemność, by wraz z Państwem, już za parę chwil, wsłuchiwać się w wyjątkowe dźwięki. Dźwięki płynące, z jednej strony, prosto z duszy, ale też dźwięki przepełnione wiarą i religią”. Następnie wiceprezdydent wręczył dyrektorowi Buszce pamiątkowy grawerton od prezydenta Białegostoku Tadeusza Truskolaskiego.

Jak co roku sygnałem do rozpoczęcia Festiwalu jest rozświetlenie ikonostasu festiwalowego. W tym momencie rozpoczęła się artystyczna część uroczystości inauguracyjnej.

Tegoroczny, 45. Festiwal został zorganizowany pod hasłem „Świat muzyki cerkiewnej - muzyka cerkiewna świata”. Mikołaj Buszko tak pisze o tym w „Gazecie Festiwalowej”:
Tegoroczna, Jubileuszowa edycja festiwalu realizowana jest pod hasłem „Świat muzyki cerkiewnej - muzyka cerkiewna świata”. To symboliczne odzwierciedlenie ponad 45-letniej pracy organizatorów pierwszej na świecie tak wielkiej imprezy prezentującej muzykę cerkiewną, pracy, której dorobkiem jest zaprezentowanie i wypromowanie kilku tysięcy dzieł: nieznanej, bardzo mało znanej, odkrytej lub stworzonej (bo zainspirowanej festiwalem) w tym czasie muzyki cerkiewnej.

Podczas koncertu inauguracyjnego wystąpił Chór Filharmonii Narodowej w Warszawie, którym dyrygował Bartosz Michałowski.

Chór Filharmonii Narodowej rozpoczął profesjonalną działalność artystyczną w 1953 roku. Od 2017 roku jego dyrektorem jest Bartosz Michałowski. Zespół koncertował w najważniejszych ośrodkach muzycznych Europy, współpracując z wybitnymi orkiestrami, m.in. Berliner Philharmoniker. Ważnymi wydarzeniami w historii Chóru były udziały w spektaklach operowych w mediolańskiej La Scali, weneckim Teatro La Fenice i teatrach operowych w Pesaro, Palermo i Paryżu. Chór trzykrotnie brał udział w uroczystych koncertach organizowanych dla Jana Pawła II w Watykanie.
Podczas koncertu inauguracyjnego jako pierwszy zabrzmiał utwór Priiditie wospoim ludije Dimitrija Bortniańskiego - kompozytora, śpiewaka i dyrygenta pochodzenia łemkowskiego.

Następnie chórzyści wykonali Otcze nasz Stanisława Moniuszki oraz Błahosłowy dusze moja Hospoda Łesi Dyczko (która zasiadała niegdyś w Jury Festiwalu). Kolejnymi wykonanymi dziełami były Bohorodice Diewo radujsia Arvo Pärta i Pakajanny Psałom Kiryła Nasajewa – zmarłego w 2018 roku kompozytora i dyrygenta chóralnego, którego melomani pamiętają m.in. z występów na Międzynarodowym Festiwal Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka”.

W repertuarze koncertu inauguracyjnego znalazły się też utwory Światyj Boże (Anonim Słowacki XVII w.) oraz Czto wy nareczemo pochodzący z Irmologionu Supraskiego.
Nie zabrakło też kompozycji związanego z Festiwalem przez długi czas Krzysztofa Pendereckiego (w latach 2003 – 2020 obejmował wydarzenie swoim honorowym patronatem) - Aszcze i wo grob.

Chór Filharmonii Narodowej wykonał także melodię gruzińską - Christos woskresie oraz serbską pieśń Wielkanocną - Ludi likujtie. Następnie raz jeszcze zabrzmiała Bohorodice Diewo radujsia – tym razem w kompozycji Siergieja Rachmaninowa, a po niej Alleluja Romualda Twardowskiego – wybitnego twórcy, który 41 razy przewodniczył Jury Festiwalu.

Kolejnymi pozycjami repertuaru były Wo Carstwii Twojem (autor Dobri Christow) i Eonia Johna Tavenera. Po nich publicznośc usłyszała utwory Wieruju Igora Strawińskiego i Otcze nasz Fiodora Dubianskiego.

Chór wykonał też Utwierdi Boże Aleksandra Kosołapowa oraz S nami Boh Władimira Zinowjewa. Na zakończenie jubileuszowego koncertu inauguracyjnego rozbrzmiał utwór Wasilija Titowa - Mnogaja leta.

Wspaniały występ Chóru Filharmonii Narodowej w Warszawie publiczność nagrodziła gromkimi i długimi owacjami na stojąco, co chórzyści z kolei nagrodzili bisem.

Na zakończeni pierwszego dnia 45. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka 2026” w Białymstoku głos ponownie zabrał jego dyrektor Mikołaj Buszko. Podziękował wszystkim zabranym i zaprosił publiczność na kolejne Festiwalowe koncerty.